Oto kolejny z serii wpisów cyklu, w którym dzielę się szczegółowym autorskim tłumaczeniem i interpretacją tekstów popularnych utworów muzycznych. W tej odsłonie tłumaczenie tekstu utworu grupy White Lies — ‚Farewell To The Fairground’ | ‚Pożegnanie Lunaparku’. Więcej na temat serii w pierwszym wpisie z kategorii Kreatywna Lektura Muzyczna.
Zapraszam do Muzycznej Lektury! — Kreatywny Kajetan
Farewell To The Fairground Pożegnanie Lunaparku
The light’s still in our eyes Blask w naszych oczach tkwi
We’re leaving this whole fairground behind Zostawiamy cały ten lunapark
It’s a dream that’s going cold To sen, co stygnie już
The circus never dies Ten cyrk nie zamiera
The act forever haunts these skies Pokaz wiecznie nawiedza te nieba
I know we cannot stay Wiem, nie zostaniemy tu
|
Farewell to the fairground Żegnaj, lunaparku
These rides aren’t working anymore Karuzele nie ruszą już
Goodbye to this dead town Do widzenia, martwe miasto
Until the ice begins to thaw Kiedy już zacznie topnieć lód
|
This place used to gleam To miejsce zdobił błysk
I see it in my hopeful dreams Widok z pięknych marzeń mych
Now I have to get away Teraz muszę uciec stąd
We move towards the stars Ruszamy w stronę gwiazd
And all that we touch becomes ours Wszystko czego tkniemy dotknie nas
Let’s keep warm till it’s day Grzejmy się, póki dzień
|
Farewell to the fairground Żegnaj, lunaparku
These rides aren’t working anymore Karuzele nie ruszą już
Goodbye to this dead town Do widzenia, martwe miasto
Until the ice begins to thaw Kiedy już zacznie topnieć lód
We’ll head south, just hold my hand now Ku południu, tylko złap mą rękę
I feel like I’m casting off my clothes Czuję, jakbym odrzucał okrycia
And I’m running through the snow towards the sunset I biegnę poprzez śnieg, gdzie zachód słońca
And I’m always with you I zawsze jestem z tobą
|
Keep on running Ciągle biegnij
Keep, keep on running Wciąż, ciągle biegnij
There’s no place like home Nie ma to, jak dom
There’s no place like home Bez miejsca jak dom
|
Farewell to the fairground Żegnaj, lunaparku
These rides aren’t working anymore Karuzele nie ruszą już
Goodbye to this dead town Do widzenia, martwe miasto
Until the ice begins to thaw Kiedy już zacznie topnieć lód
We’ll head south, just hold my hand now Ku południu, tylko złap mą rękę
I feel like I’m casting off my clothes Czuję, jakbym odrzucał okrycia
And I’m running through the snow towards the sunset I biegnę poprzez śnieg, gdzie zachód słońca
And I’m always with you I jestem zawsze z tobą
|
nota tłumacza
Kolejny odcinek cyklu „bierze na tapetę” jeden z moich ulubionych utworów ze studenckich czasów. Brytyjski zespół White Lies zdobył szczyty popularności niedługo po wydaniu swojej debiutanckiej płyty To Lose My Life…, na której słuchacze i krytycy odnaleźli silne inspiracje charakterystycznym dla Zjednoczonego Królestwa niecodziennym stylem i kontynuację nurtu reprezentowanego przez takie angielskie sławy alternatywnego rocka, jak Joy Division, Interpol, Editors czy The Killers.
To Lose My Life…, jak dla mnie, wygrywa rock’owe konkursy popularności w 2009 roku ze względu na połączenie prostej, przyjemnej dla ucha — a przy tym technicznie wyśmienitej — warstwy muzycznej z bardzo (bardzo) dobrą liryką utworów.
Farewell To The Fairground jest dla mnie osobiście najlepszą piosenką na albumie, właśnie ze względu na spójną i rozbudowaną lirykę, wciągającą słuchaczy w emocjonalną podróż. Utwór prezentuje w intrygujący sposób historię, która stała się dla mnie motywem powracającym we wspomnieniach przez lata.
Gdy na horyzoncie życia pojawia się kolejna wielka zmiana, przypominam sobie obraz świata wokół jako pustego lunaparku pokrytego lodem, marznącego w wątłym blasku wiecznie ściganego przez nas zachodzącego słońca…
Oczywiście, nie byłoby w tej serii utworu bez jakiegoś genialnego zabiegu językowego wykorzystanego w tekście. W przypadku tej piosenki wyryte na zawsze w umyśle słowa mówią:
„There’s no place like home”
1. (idiom) „Nie ma to, jak w domu”
2. (dosłownie) „Nie ma takiego miejsca, jak dom”
… i pozostawiają słuchaczom pole do interpretacji obrazu opuszczanego po raz kolejny umierającego wesołego miasteczka. Czy ruszamy dalej z nadzieją w poszukiwaniu nieporównywalnego do innych miejsca, zwanego domem? A może z każdym kolejnym pożegnaniem uświadamiamy sobie, że sensem naszego życia jest pogoń za marzeniem, które nigdy się nie ziści?
.
ŹRÓDŁA:
OFICJALNY KLIP WIDEO UTWORU na YouTube
Utwór | Farewell To The Fairground Wykonawca |White Lies Dostępny w YouTube na podstawie licencji udzielonej przez
UMG (w imieniu wytwórni Polydor Records); Abramus Digital, LatinAutor – PeerMusic, ASCAP, LatinAutor, ARESA, CMRRA, BMG Rights Management i inne stowarzyszenia zajmujące się prawami do muzyki (5)
TEKST ORYGINALNY UTWORU
Autorzy utworu: Charles Cave / Harry Mcveigh / Jack Brown
Tłumaczenie tekstu utworu oraz oficjalny klip wideo publikuję wyłącznie w celach niekomercyjnych i edukacyjnych, zgodnie z prawem cytatu w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa oraz nauczanie.
Związane z klimatem procesy przemian nabrały pod koniec tego roku niesamowitego rozpędu, nie tylko w Polsce, ale również na całym świecie. Co wspólnego mają ze sobą masowe protesty młodzieżowych aktywistów klimatycznych, społeczna i medialna ‚nagonka’ na członków wszelkiego rodzaju organizacji pozarządowych, restrykcyjna i agresywna nacjonalistyczna polityka globalnych mocarstw, oraz fala doniesień o nasilających się anomaliach i katastrofach klimatycznych, powodujących masowe wymieranie gatunków i zapaść ekosystemów? Okazuje się, że wszystko.Czytaj dalej →
Przed Wami pierwszy z serii wpisów cyklu, w którym dzielę się szczegółowym autorskim tłumaczeniem i interpretacją tekstów popularnych utworów muzycznych. W tej odsłonie tłumaczenie tekstu utworu grupy A Perfect Circle — ‚Disillusioned’ | ‚Rozłudzeni’. Więcej na temat serii w pierwszym wpisie z kategorii Kreatywna Lektura Muzyczna.
Zapraszam do Muzycznej Lektury! — Kreatywny Kajetan
Disillusioned Rozłudzeni
(Dope-dope-dopamine, on dopamine…) (Doping-ćpanie-dopamina, na dopaminie…)*
We have been overrun by our animal desire Zostaliśmy przejęci** przez nasze zwierzęce pragnienie
Addicts of the immediate keep us obedient and unaware Uzależnieni od natychmiast utrzymują nas w posłuszeństwie i nieuwadze
Feeding this mutation, this Pavlovian despair Karmiąc tę mutację, tę rozpacz Pawłowa***
We’ve become disillusioned Staliśmy się rozłudzeni
So we run towards anything glimmering Więc pędzimy ku wszystkiemu co błyszczy
|
Time to put the silicon obsession down Czas odstawić tę krzemową obsesję****
Take a look around, find a way in the silence Rozejrzeć się, odnaleźć drogę w ciszy
Lie supine away with your back to the ground Ułożyć na wznak plecami na ziemi
Dis- and re-connect to the resonance now Roz- i po-łącz się teraz z wibracją
You were never an island Nigdy nie byłeś wyspą
Unique voice among the many in this choir Wyjątkowy głos wśród wielu w tym chórze
Tuning into each other, lift all higher Dostrajając je z sobą, unieś wszystkie ku górze*****
|
(Dopamine, on dopamine…) (Dopamina, na dopaminie…)
Willingly been re-wired by clever agents within Własnowolnie przetaktowani przez sprytne wewnętrzne czynniki
Looping our reflections, our obsessions draw us in Zapętlając nasze refleksje, nasze obsesje wciągają nas
Fix and fixation, no sentience beyond Umiejscowienie i utrwalenie, żadnego pojęcia ponad to
We’ve become disillusioned Staliśmy się rozłudzeni
So we dive like crows towards anything glittering Więc nurkujemy jak wrony ku wszystkiemu co się świeci
|
Time to put the silicon obsession down Czas odstawić tę krzemową obsesję
Take a look around, find a way in the silence Rozejrzeć się, odnaleźć drogę w ciszy
Lie supine away with your back to the ground Ułożyć na wznak plecami na ziemi
Dis- and re-connect to the resonance now Roz- i po-łączyć się z wibracją teraz
You were never an island Nigdy nie byłaś wyspą
Unique voice among the many in this choir Wyjątkowy głos wśród wielu w tym chórze
Tuning into each other, lift all higher Dostrajając się do siebie, unieśmy wszystkie ku górze
|
przypisy
* — dopamina — jest neuroprzekaźnikiem wytwarzanym w mózgu i rdzeniu kręgowym; obok serotoniny jest traktowana jako jeden z najważniejszych czynników pozwalających na pracę tzw. ‚układu nagrody‚ w mózgu, który odgrywa istotną rolę w grupie procesów mózgowych, kontrolujących działanie procesów motywacji, pożądania i pragnienia.
Poziom dopaminy wpływa między innymi na takie stany i funkcje organizmu, jak nastrój, sen, uczenie się, ruch, koncentracja, uważność, przepływ krwi.
Zbalansowany poziom dopaminy w organizmie umożliwia płynne wykonanie działań odruchowych bez udziału świadomości oraz reguluje poziom adrenaliny, co wpływa na usprawnienie efektywności naszych nawykowych działań i upewnia mózg, że znajduje się on w tzw. ‚strefie komfortu’, nie zaś w stanie ‚walki lub ucieczki’.
Wyższy niż zwyczajowy poziom dopaminy najczęściej prowadzi do poczucia euforii, błogości oraz zwiększonej motywacji i koncentracji. Z tego powodu wszystko, co ją wyzwala, może uzależniać, podobnie jak silne substancje euforyczne.
** — przejęci (‚overrun’) — prawdopodobnie najbliższe intencji autora jest znaczenie tego słowa w kontekście synonimicznego „przeprogramowani” – programy wykonywane w danej chwili w pamięci maszyny np. komputera, są „uruchomione” w języku polskim, w języku angielskim natomiast „biegną” (‚run’ – biec). Nadpisanie algorytmu sterującego jednym programem przez aktualizację / wirus, sprawia że program zostaje „przejęty”, a nowa jego wersja „biegnie ponad” (‚over-run’) wersją działającą do tej pory.
*** — rozpacz Pawłowa — chodzi o odniesienie do tzw. „odruchu psa Pawłowa”, czyli odruchu warunkowego ; jest to rodzaj reakcji jednostki na bodziec, do którego jest ona przyzwyczajona poprzez systematyczne warunkowanie.
W przypadku „psa Pawłowa” była to produkcja śliny u psów, które w wyniku przeprowadzonego na początku XX wieku eksperymentu zostały przyzwyczajone do tego, że za każdym razem gdy słyszą dźwięk dzwonka, niebawem otrzymają jedzenie — po regularnym powtarzaniu eksperymentu, psy biorące w nim udział zaczęły produkować duże ilości śliny na sam słyszany dźwięk dzwonka, nawet jeśli w chwilę po nim nie dostawały jedzenia.
W tym ciekawym zestawieniu słów autor sugeruje, że w wyniku obecności (czy braku) pewnych zaprogramowanych nawykowo bodźców, reagowanie emocją — rozpaczą — również może stać się rodzajem odruchu warunkowego.
**** — krzemowa obsesja — komórki nerwowe wytwarzają dopaminę w większych ilościach, kiedy wykonujemy jakieś nawykowe działanie związane z natychmiastową gratyfikacją dla układu nerwowego, który przekonuje mózg, iż znajdujemy się wtedy w ‚strefie komfortu’. Przykładami takich działań mogą być zarówno regularne ćwiczenia fizyczne czy medytacja, jak i zjedzenie słodyczy czy zażycie innej używki, do której nasze ciało zostało przyzwyczajone.
Co ciekawe (i istotne dla interpretacji tekstu tego utworu) ostatnie badania naukowe ukazały, że jednym z takich nawykowych działań, powodujących wyjątkowo duże wyrzuty dopaminy w ciele, jest przeglądanie (zwłaszcza na dotykowym ekranie smartfona) ściany na profilu społecznościowym, połączone z szybkim pozostawianiem ‚polubień’. „Krzemowy” — czyli silikonowy — jest odniesieniem do materiału, z którego wykonane są nasze telefony i komputery, umożliwiające nam realizację tego swoistego uzależnienia.
Zaburzenia w poziomie dopaminy w ciele prowadzą do pogłębienia stresu, zaburzeń koncentracji i problemów z motywacją. Udowodniono, że niedobór dopaminy lub stałe utrzymywanie jej wysokiego poziomu wpływa bezpośrednio na możliwość wystąpienia szeregu zaburzeń psychicznych i chorób, takich jak depresja, nadpobudliwość, stany lękowe, czy apatia.
***** — dostrajając je z sobą, unieś wszystkie ku górze — tutaj mamy bardzo ciekawe odniesienie do zjawiska występującego w chórze wykorzystującym tzw. ‚śpiew biały’ lub ‚śpiew gardłowy’ — jeśli uczestnikom chóru uda się zestroić wibrację i natężenie swoich indywidualnych głosów, w przestrzeni pomiędzy chórzystami wytwarza się interesujące wrażenie słuchowe. Polega ono na tym, że różne głosy słyszalnie ‚łączą się w jeden’, znacząco wzrasta wtedy odczuwane natężenie tego ‚połączonego głosu’ oraz powstaje złudzenie, jakoby ten ‚połączony głos’ znajdował się w fizycznej przestrzeni wyżej, niż uczestnicy chóru zestrojonych ze sobą głosów.
nota tłumacza
Zaskakujące polskie słowotwórstwo w tytule utworu wynika ze spostrzeżenia ciekawej zbieżności fonetycznej i znaczeniowej angielskich słów ‘disillusion’ i ‘dissolution’ :
W kontekście liryki całego utworu, na wykazane wyżej podobieństwo naprowadziło mnie zwrócenie uwagi na sposób, w jaki Maynard Keenan (wokalista) wyjątkowo intonuje słowo ‘disillusioned’ w refrenie.
Zgodnie z regułami akcentowania w amerykańskim angielskim, nacisk powinien być tu położony na dźwięk ‚u’ i przedłużenie poprzedzającego go zestawu dwóch głosek ‚l’ – tymczasem słyszymy dźwięk ‚i’ potraktowany podobnie do ‚o’, krótkie ‚l’ i niemal niemą końcówkę ‚-ed’, określającą tryb dokonany czasownika.
Sprawia to wrażenie, jakby wokalista celowo pozostawiał słuchaczowi przestrzeń do możliwej interpretacji kluczowego słowa utworu jako zbliżonego do niego w wydźwięku i w pewnym stopniu także w znaczeniu zwrotu: ‚dissolution’ (‚roztwór’).
Znam dobrze twórczość wokalną Maynarda (TOOL, A Perfect Circle) i jego ponadprzeciętne umiejętności manipulowania znaczeniem i rytmiką słów. Niezależnie od rzeczywistej poprawności mojej interpretacji opisanego przed chwilą zabiegu, jestem w stanie przyjąć ją jako punkt wyjścia do równie kreatywnej zabawy słowem w języku ojczystym.
Ta specyficzna ekspresja wokalna artysty skłoniła mnie do poszukiwań polskiego odpowiednika pojedynczego, czterosylabowego słowa, będącego dobrym przekładem dla ‘disillusion’. Ponieważ nie znalazłem podobnego zwrotu w języku polskim – uznałem, że należy jakiś wymyślić.
Niniejszym pozwalam sobie na użycie w przekładzie autorskiego słowotworu „rozłudzenie” (roz-cieńczyć + -łudzić), będącego w mojej opinii wyrażeniem dobrze opisującym nasze ugruntowane wewnętrznie pozbywanie się złudzeń poprzez bierny udział w mechanicznym procesie rozpuszczenia substancji psyche w roztworze wirtualnej rzeczywistości.
ŹRÓDŁA:
OFICJALNY KLIP AUDIO UTWORU na YouTube
Utwór Disillusioned [Audio] Wykonawca A Perfect Circle Dostępny w YouTube na podstawie licencji udzielonej przez
UNIAO BRASILEIRA DE EDITORAS DE MUSICA – UBEM, ASCAP, LatinAutor – UMPG, LatinAutor, CMRRA, BMG Rights Management, LatinAutor – PeerMusic i inne stowarzyszenia zajmujące się prawami do muzyki (5)
TEKST ORYGINALNY UTWORU
Autorzy utworu: Maynard James Keenan / Billy Howerdel / Dave Sardy
Tłumaczenie tekstu utworu oraz oficjalny klip audio publikuję wyłącznie w celach niekomercyjnych i edukacyjnych, zgodnie z prawem cytatu w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa oraz nauczanie.
Wśród moich wpisów w Internecie zawierających tłumaczenia z języka angielskiego na przestrzeni ostatnich dwóch lat, szczególne miejsce w mojej twórczości zajmuje tłumaczenie tekstów piosenek.
Podczas nauki języka angielskiego teksty inspirujących utworów muzycznych były jednym z czynników najbardziej motywujących mnie do nauki nowych wyrażeń i zestawień słów, często rzadko spotykanych i dających wiele możliwości interpretacji.
Dlatego też przy okazji prowadzenia tego bloga postanawiam „wskrzesić” swoją wieloletnią działalność, która przyniosła mi już w życiu wiele satysfakcji i skutecznie poprowadziła mnie na nowe drogi intelektualnego rozwoju. Mam nadzieję tą częścią swojej pasji do nauki języków obdzielić także Was, czytelników mojego Bloga.
Czym jest Kreatywna Lektura Muzyczna?
Kreatywna Lektura Muzyczna to z pewnego punktu widzenia udostępniany przeze mnie zbiór materiałów dydaktycznych, służących do nauki języka angielskiego. Ma na celu odkrycie przed Wami nowych metod analizy i interpretacji treści artystycznych (jeśli jesteście tłumaczami czy językoznawcami), a także zainspirowanie wszystkich poznających język angielski do wykorzystania bogatego zbioru wiedzy na temat stosowania tego języka, zawartego w tekstach piosenek.
Często towarzyszą nam one najbliżej w życiu, niejako „wgrane” w nasze umysły, budząc emocje i wspomnienia — co jest idealną podstawą wszelkich skutecznych metod nauki, bo zapamiętujemy najlepiej te rzeczy, z którymi mamy jakiś związek emocjonalny. Nasze umysły rozpoznają tak zapamiętaną wiedzę jako najcenniejszą — jest to znana od wielu lat zasada funkcjonowania ludzkiej pamięci, potwierdzona wieloma badaniami psychologicznymi — dlaczego by więc nie wykorzystać jej do nauki języka?
Krótka historia tej serii
Kiedy dołączałem do platformy YouTube jako EarendirSylvan w 2011 roku – mój kanał zajmował się właśnie tłumaczeniem z języka angielskiego tekstów piosenek. To dzięki tłumaczeniu tekstów popularnych utworów muzycznych mój kanał zachęcił w krótkim czasie tysiące subskrybentów oraz osiągnął ponad 1 milion wyświetleń jednego z umieszczonych na nim filmów! (chodzi o tłumaczenie ‚Nothing Else Matters’ zespołu Metallica)
Nadałem wtedy serii tłumaczeń nazwę „Dobre Polskie Tłumaczenia„, uzasadniając ten tytuł faktem, że teksty piosenek, które wybierałem jako materiał do translacji były już dość często spotykane w Sieci z przełożeniem na język polski – jednak amatorski poziom niektórych przekładów w moim odczuciu nie tylko przesłaniał wiele z zawartych w tych piosenkach treści, które mieli w intencji przekazać ich autorzy anglojęzycznym słuchaczom. Niestaranne, mało wnikliwe tłumaczenie momentami potrafiło zniechęcić do dalszych poszukiwań, jakie towarzyszą odkryciom nowych treści i naszych indywidualnych metod ich interpretacji. Swoją wiedzą i dobrym, łatwym w realizacji pomysłem postanowiłem tę sytuację nieco odmienić.
To właśnie podczas prowadzenia tego kanału nauczyłem się odnajdować w poetyckich strukturach językowych „drugie dno”, czyli wyłapywać delikatne sugestie autorów co do innej interpretacji ich tekstów (jak drobne zmiany w wymowie, słowotwórstwo wykraczające poza utarte idiomy, czy wręcz odszyfrowywanie ‚ukrytych treści’, których nie sposób odnaleźć bez dogłębnej znajomości języka).
Zrozumiałem także, że poprzez popularne, wszystkim znane treści najłatwiej jest dotrzeć ze swoim przekazem do szerokiego grona — co dało mi masę pożytecznych wskazówek co do metod budowania społeczności na portalach społecznościowych (w czasach, gdy Facebook dopiero stawał się popularny) i w znacznym stopniu usprawniło moje umiejętności komunikacji z użytkownikami języka polskiego i angielskiego z całego świata.
Później, ze względu na dbałość o prawa autorskie twórców piosenek (i związane z tym prawem blokady niektórych treści pomimo umieszczenia w opisach filmów informacji o ‚uczciwym użytkowaniu w celach edukacyjnych’) postanowiłem zawiesić działanie swojego kanału na YouTube.
Serię tłumaczeń przeniosłem na swoją stronę Facebook, pod nową nazwą „Zapraszam Do Muzycznej Lektury„, gdzie przybrała ona formę notatek załączanych do strony równolegle z moimi postami. Jednak ze względu na fakt, że Notatki do dzisiaj są mało widoczną i trudną w szerszej promocji formą przekazu (wyparte przez znacznie lepiej działające Relacje) – zasięg informacji był niezwykle nikły – dlatego zrezygnowałem i z tej metody prowadzenia serii.
To prowadzi nas już do tej chwili, gdy czytacie ten wpis na moim Blogu. To tutaj będę kontynuował serię w nowym formacie — i mam szczerą nadzieję, że w tym formacie już na lata ona tu pozostanie. 🙂
Jak to będzie obecnie wyglądać?
Zakładam bardzo prostą strukturę tej serii, aby maksymalnie ułatwić korzystanie z niej albo jako z pomocy dydaktycznej, albo jako po prostu przyjemnej lektury dla wszystkich zainteresowanych.
Każdy wpis z serii będzie zawierał link do utworu umieszczonego na serwisie YouTube przez właściciela praw autorskich do danej piosenki (doczekaliśmy się po latach legalnego dostępu do popularnych utworów znanych artystów — dziękuję Google, YouTube i oczywiście Artystom, że wspólnie umożliwili nam taką rewolucję w dostępie do informacji). Pod linkiem znajdziecie tytuł piosenki i jej kolejne wersy w dwóch językach — moje autorskie polskie tłumaczenie, oraz umieszczony pod nim oryginalny fragment — dokładnie tak, jakby polski tekst stanowił ‚napisy’ umieszczone nad treścią angielską.
Pod koniec każdego utworu — dla najbardziej ciekawskich — będę jeszcze umieszczał notę od tłumacza, w której będzie można dowiedzieć się, co skłoniło mnie do zastosowania konkretnego tłumaczenia odpowiednich słów, zwrotów czy zastosowania odpowiadającej angielskiemu oryginałowi rytmiki tekstu w języku polskim. W tej ostatniej sekcji znajdziecie także ciekawostki i fakty dotyczące treści danego utworu, dlatego zachęcam do przeczytania każdego wpisu „od deski do deski”.
Wszystkie umieszczone na moim Blogu odcinki serii
znajdziecie umieszczone dla Waszej wygody
w jednym miejscu — na stronie kategorii
Kreatywny Kajetan 